ఏడు దశాబ్దాల అయోధ్య భూ వివాదంలో అనూహ్య మలుపులు.. సంచలన తీర్పులు

అయోధ్యలోని రామ జన్మభూమి-బాబ్రీ మసీదు స్థల వివాదం బ్రిటిష్ కాలం నుంచే కొనసాగుతోంది. స్వాతంత్రానికి పూర్వమే తెరపైకి వచ్చినా 1959 తర్వాత తీవ్రతరమైంది. ఈ ఏడు దశాబ్దాల్లో అనేక మలుపులు తిరిగి అయోధ్య వివాదంపై అనేక వ్యాజ్యాలు దాఖలయ్యాయి. వాటిపై ప్రతిసారీ సంచలన తీర్పులను న్యాయస్థానాలు వెలువరించడం విశేషం. తీర్పులు వచ్చిన ప్రతిసారీ సంచలనమే. న్యాయస్థానాల్లో దాఖలైన కేసుల్లో కొన్ని ప్రధానమైనవి…

తొలిసారిగా బాబ్రీ మసీదు వద్ద రామ్‌ఛబుత్ర ప్రాంతంలో రామ మందిరం నిర్మాణానికి అనుమతి కోరుతూ మహంత్‌ రఘువర్‌దాస్‌ 1885లో ఫైజాబాద్‌ జిల్లా కోర్టులో వ్యాజ్యం దాఖలు చేశారు. దీనికి వ్యతిరేకంగా మసీదు ముతావలి సైతం మరో కేసు వేయడం ఈ రెండింటి కోర్టు కొట్టేసింది. తర్వాత ఇది అక్కడితో ఆగిపోలేదు. హిందూ, ముస్లింల మధ్య గొడవలకు దారితీసింది.

ఈ నేపథ్యంలో 1949 డిసెంబరులో బాబ్రీ మసీదులో రాముడు, సీతాదేవి విగ్రహాల్ని ప్రతిష్ఠించడంతో కీలక మలుపు తిరిగింది. దీనిపై పోలీసులకు ముస్లింలు ఫిర్యాదు చేయడంతో కేసు నమోదయ్యింది. దీంతో, ఆ ప్రదేశాన్ని ఫైజాబాద్ జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ సీజ్‌ చేయించి, తాళాలు వేయించారు. అయితే, ఆ ప్రదేశాన్ని తెరిపించాలని, పూజలకు అనుమతించాలని కోరుతూ 1950 జనవరిలో గోపాల్‌సింగ్‌ విశారద్‌, రామచంద్రదాస్‌ పరమహంసలు ఫైజాబాద్ కోర్టును ఆశ్రయించారు.

తర్వాత ఫిబ్రవరిలో బాబ్రీ మసీదు తమ ఆస్తి అని, హిందువులు వేసిన మూడు పిటిషన్లు కొట్టివేయాలని కోరుతూ ఉత్తరప్రదేశ్‌ సున్నీ సెంట్రల్‌ వక్ఫ్‌బోర్డు 1961 ఫిబ్రవరిలో వ్యాజ్యం దాఖలుచేసింది. రెండు దశాబ్దాలపాటు వివాదం కోర్టులో నడవగా, 1986లో కీలక పరిణామానం చోటుచేసుకుంది. బాబ్రీ మసీదును తెరిచి, హిందువులు పూజలు చేసుకునేందుకు అవకాశం కల్పించాలని ఫైజాబాద్‌ జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ ఆదేశించారు. అదే ఏడాది బాబ్రీ మసీదు కార్యాచరణ కమిటీ ఏర్పాటయ్యింది.

ఈ పరిణామాలతో బాబ్రీ మసీదు-రామజన్మభూమి సంబంధిత కేసులన్నీ యూపీ హైకోర్టుకు 1989లో బదిలీ చేశారు. ఇక, 1992 డిసెంబరు 6న బాబ్రీమసీదును విశ్వహిందూ పరిషత్ ఆధ్వర్యంలో కరసేవకులు కూల్చివేశారు. ఈ ఘటనపై విచారణకు జస్టిస్‌ లిబర్‌హాన్‌ కమిషన్‌‌ను కేంద్రం నియమించింది. కమిషన్‌ విచారణ ప్రారంభం కాగా, దస్త్రాలను సీబీఐ స్వాధీనం చేసుకుంది. ఇదే సమయంలో అయోధ్యకు రథయాత్ర నిర్వహించిన బీజేపీ అగ్రనేత ఎల్‌కే ఆద్వాణీ, మురళీ మనోహర్ జోషి సహా మరో 19 మందిపై మసీదు కూల్చివేసేలా కరసేవకుల్ని రెచ్చగొట్టారంటూ అభియోగాలు నమోదుచేశారు. వివిధ అంశాలను సవాల్‌ చేస్తూ అలహాబాద్‌ హైకోర్టులో కేసుల దాఖలు.

ఈ కేసుల నుంచి 2001 మేలో ఆద్వాణీ, మురళీ మనోహర్‌ జోషిలకు ప్రత్యేక న్యాయస్థానం ఉపశమనం కలిగించింది. అయోధ్యలోని వివాదస్పద స్థలం యాజమాన్య హక్కులపై 2002 ఏప్రిల్‌లో అలహాబాద్‌ హైకోర్టు త్రిసభ్య ధర్మాసనం విచారణ ప్రారంభించింది. మసీదు కింద ఆలయం ఉన్నట్లు భారత పురాతత్వ పరిశోధన సంస్థ(ఏఎస్‌ఐ) 2003లో బయటపెట్టిన ఆధారాలను ముస్లిం సంస్థలు వ్యతిరేకించాయి.

కేంద్రం నిర్వహించిన లిబర్‌హాన్‌ కమిషన్‌ 2006 జూన్‌లో నివేదిక సమర్పించి, బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేతకు 68 మంది బాధ్యులుగా గుర్తించింది. ఇక, 2010 సెప్టెంబరు 30న అలహాబాద్ హైకోర్టు కీలక తీర్పు వెలువరించింది. వివాదాస్పద స్థలాన్ని మూడు సమాన భాగాలుగా విభజించి రెండు భాగాలు హిందువులకు, ఒక భాగం ముస్లింలకు ఇవ్వాలని చెప్పింది. దీనిని సవాల్‌చేస్తూ ఆ తర్వాత సుప్రీంకోర్టులో 14 పిటిషన్లు దాఖలు.

అలహాబాద్‌ హైకోర్టు తీర్పుపై 2011 మేలో స్టే విధించింది. కాగా, 2016 ఫిబ్రవరిలో భూ యాజమాన్య హక్కులను తేల్చడానికి అత్యవసర విచారణ జరపాలంటూ బీజేపీ నేత సుబ్రమణ్యస్వామి సుప్రీంకోర్టును కోరారు. అయితే, అందరికీ ఆమోదయోగ్యమైన పరిష్కారాన్ని న్యాయస్థానం వెలుపల సాధించుకోవాలని 2017 మార్చిలో త్రిసభ్య ధర్మాసనం సూచించింది. దీనికి మధ్యవర్తిత్వం వహించడానికి సంసిద్ధత వ్యక్తం చేసింది.

మసీదు కూల్చివేత నిందితులపై 1992లో నమోదైన కుట్ర అభియోగాలను పునరుద్ధరించాలంటూ సీబీఐ కోర్టును 2017 ఏప్రిల్ 14న సుప్రీం ఆదేశించింది. రోజువారీ విచారణ ప్రారంభించాలని 2019 నాటికి కేసును కొలిక్కి తీసుకురావాలని స్పష్టీం చేసింది. అభియోగాల నమోదు కోసం కోర్టు ఎదుట హాజరు కావాలంటూ బీజేపీ నేతలు ఎల్‌కే ఆద్వాణీ, మురళీ మనోహర్‌జోషి, ఉమాభారతి, వినయ్‌ కతియార్‌ తదితరులకు సీబీఐ ప్రత్యేక న్యాయస్థానం ఆదేశాలు జారీచేసింది.

అయోధ్య భూ వివాదంపై దాఖలైన అన్ని పిటిషన్లపై 2017 డిసెంబరు 5న సుప్రీంకోర్టు విచారణ ప్రారంభించింది. తొలుత రాజ్యాంగ ధర్మాసనం అవసరం లేదని అభిప్రాయపడిన సర్వోన్నత న్యాయస్థానం.. 2019 జనవరి 8న ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ రంజన్‌ గొగొయి నేతృత్వంలో ఐదుగురు సభ్యుల ధర్మాసనం ఏర్పాటుచేసింది. ఇందులో జస్టిస్‌ ఎస్‌ఏ బోబ్డే, జస్టిస్‌ ఎన్‌వీ రమణ, జస్టిస్‌ యూయూ లలిత్‌, జస్టిస్‌ డీవై చంద్రచూడ్‌‌లను సభ్యులుగా నియమించారు. కానీ, జస్టిస్ ఎన్వీ రమణ, జస్టిస్ యూయూ లలిత్‌లను తప్పించి జనవరి 25 రాజ్యాంగ ధర్మాసనాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరించింది. కొత్త ధర్మాసనంలో జస్టిస్‌ గొగొయితోపాటు జస్టిస్‌ బోబ్డే, జస్టిస్‌ చంద్రచూడ్‌, జస్టిస్‌ అశోక్‌ భూషణ్‌, జస్టిస్‌ ఎస్‌ఏ నజీర్‌‌లకు చోటు కల్పించింది.

మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా వివాదాన్ని పరిష్కరించుకునేందుకు సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ ఎఫ్‌.ఎం.ఐ.ఖలీఫుల్లా నేతృత్వంలో త్రిసభ్య కమిటీని మార్చిలో ఏర్పాటు చేసింది. ఈ కమిటీ జులైలో సుప్రీంకోర్టుకు తుది నివేదిక సమర్చించగా, ఆగస్టు 6 నుంచి రోజువారీ ప్రాతిపదికన విచారణ ప్రారంభించింది. అక్టోబరు 16 వరకు 40 రోజులు సుదీర్ఘ వాదనలు కొనసాగాయి. అనంతరం తీర్పును రిజర్వ్‌లో ఉంచిన ధర్మాసనం.. నవంబరు 9 న తుది తీర్పు వెలువరించింది. ఏకాభిప్రాయంతో ధర్మాసనం తీర్పు వెలువరించి 134 సమస్యకు కీలక పరిష్కారం చూపింది.

Leave comment

Your email address will not be published. Required fields are marked with *.